सरल गीता (श्रीमद्भागवद् गीताको नेपाली पद्यानुवाद, शृङ्खला-२४)

~स्व. पण्डित जीवनाथ उपाध्याय अधिकारी~

यदा यदा ही धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्।।७।।
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्।
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगो।।८।।

जैले थाल्दछ धर्म घट्न र उता पाप् बढ्न हे अर्जुन !
आफैँलाई प्रकट् म पार्दछु त्यसै बेला नियम् बाँधन।
रक्षा गर्न भनेर साधु जनको नासेल पापीहरू
धर्मस्थापनका निमित्त म युगैपिच्छे स्वरूप् धर्दछु।।५।।

जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन।।९।।
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः।।१०।।

मेरा जन्म र दिव्य कर्महरूको यो तत्त्व जो जान्दछ
त्यो जन्मिन्न मरेर किन्तु सहजै मैमा पुगी मिल्दछ।
रागद्वेष भयादि मुक्त बनिई मैमा सदा आश्रित
मैमा मिल्न पुगे अनेक जन जप्, तप्‌ले बनी निर्मल।।६।।

ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।११।।
काङ्क्षन्तः कर्मणा सिद्धिं यजन्त इह देवताः।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा।।१२।।

मेरो चिन्तन गर्दछन् जसरी जो त्यै रूप फल् दिन्छु म
मेरा कार्यकलापको अनुसरण् गर्छन् सबै नै जन।
आठै सिद्धि मिलुन् भनी कति जना देवादि नै पुज्दछन्
चाँडै मिल्दछ कर्मफल् पृथिवीमा कर्मिष्ठ खुस् बन्दछन्।।७।।

चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्।।१३।।
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते।।१४।।

गुण् औ कर्म विभाग नै सँग रचेँ मैले चतुर्वर्ण यो
कर्ता हूँ त्यसको, म होइन पनि, हूँ अव्ययै, जान यो।
इच्छा छैन मलाई कर्मफलको बाँधिन्न त्यस् कर्मले
मेरो यो रूप जान्न सक्छ जसले बाँधिन्न ऊ कर्मले।।८।।

(क्रमशः)