सरल गीता (श्रीमद्भागवद्गीताको नेपाली पद्यानुवाद, शृङ्खला-३६)

~स्व. पण्डित जीवनाथ उपाध्याय अधिकारी~

संकल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषत:।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः।।२४।।
शनैः शनैरुपरमेद्‌बुद्ध्या धृतिगृहीतया।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत्।।२५।।

त्यागी लौकिक कामनाहरू सबै सङ्कल्प उत्पादित
मन्‌ले इन्द्रियवर्ग निग्रह गरी चौतर्फबाटै अब।
बिस्तारैसँग धैर्यले जतनले आत्मामहाँ मन् लगी
संसार्‌देखि महाविरक्त बनियोस् केही नसम्झोस् पछि।।१३।।

यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्।।२६।।
प्रसान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्।।२७।।

चञ्चल् मन् जति भाग्न खोज्छ उति नै रोकेर ल्याई अब
आत्मामै स्थिर पार्नुपर्छ वशमा राखेर राम्रोसित।
यस् रीत्‌ले मन औ रजोगुण दुवै जुन् योगीका शान्त छन्
पुण्यात्मा भई नित्य आत्मसुखको आनन्द ती भोग्दछन्।।१४।।

युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः।
सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते।।२८।।
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि।
ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः।।२९।।

आत्मालाई परात्मसाथ यसरी जुन् योगीले जोड्दछ
ब्रह्मानन्द कहिन्छ जो सुख त्यही त्यस् योगीले भोग्दछ।
आत्मालाई समस्त वस्तुहरूमा, सब् जीव आत्मामहाँ
देख्छन् अर्जुन ! योगयुक्त जनले आत्मै सबै वस्तुमा।।१५।।

यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति।।३०।।
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते।।३१।।

जो सर्वत्र मलाई देख्तछ तथा मैमा सबै देख्तछ
टाढा छैन म त्यस् निमित्त, ऊ पनि मेरै नजर्‌भित्र छ।
सारा जीवमहाँ उपस्थित म छु, यस् ऐक्य बुद्धिसित
जस्‌ले भज्दछ त्यो पृथक् छ र पनि मैमा छ है निश्चित।।१६।।

(क्रमशः)