२०७६ असार ३, मङ्लबार

राष्ट्रपति र राजा उस्तै हुन् ?

January 9, 2019
230 Views

-बबिता बस्नेत

सात वर्षअघिको कुरा हो, गौशाला वरपर धेरैबेरसम्म ठूलो जाम भयो । चर्को गर्मीको त्यो जामबारे कसैले ट्राफिक प्रहरीलाई सोध्यो– केको जाम हो यो ?‘ सवारी छ’ भन्ने जवाफपछि प्रश्नकर्ता जङ्गिए, राजा त हटिसके त, केको सवारी नि ? ट्राफिकले उनको जवाफलाई नसुनेझैँ गरी आफ्नो काम गरिरहे । गणतन्त्र दिवस या यस्तै कुनै समारोहमा भाग लिनका लागि तत्कालीन उपराष्ट्रपति परमानन्द झा गौरीघाटबाट टुँडिखेलतर्फ जाँदै रहेछन्, उनैका लागि बाटो छेकिएको रहेछ । मानिसहरू यति रुष्ट थिए कि तिनै ट्राफिकलाई हेर्दै एक बाइकवाला कराए– कसैले गोलीको नास गर्नेवाला छैन हौ के गरेको यस्तो ? अहिले पनि सवारीका नाममा हुने जामहरूमा सर्वसाधारणको नराम्रो गाली खानेमा ट्राफिक प्रहरी नै पहिलो नम्बरमा पर्छन् । तामझामहरू हेर्दा यस्तो लाग्छ, मुलुकको सिस्टमबाट राजा गए, राजसंस्था गयो, तर ‘राज’ गएन ।

राष्ट्रपति कतै जाँदा सुरक्षाकर्मीहरूले कोही नजिक आउलान् कि भनेर यसरी छेकबार गर्छन् कि मानौँ उहाँले सर्वसाधारणसँग नजिक भएर बोल्नै मिल्दैन । हिजो राजालाई जे गर्ने गरिएको थियो त्योभन्दा कैयौँ गुणा बढी गरेर राष्ट्रपतिलाई खोपीको देउताझैँ बनाउने गरिएको छ । जसका कारण राष्ट्रपति पटकपटक विवादमा पनि आउनुभएको छ । राष्ट्रपतिले पाउनै नपर्ने कुरामा चर्चा पाएका घटनाहरूको फेहरिस्त लामो छ । सप्तरीको छिन्नमस्ता मन्दिरमा आफू र छोरीको जुत्ता नेपाली सेनाका सिपाहीले बोकेको फोटो सार्वजनिक भएपछि धेरैलाई नेपाली सेनाको नाममा आफूले तिरेको ट्याक्स जुत्ता बोक्न होइन भन्ने लाग्यो । दशैँमा पूर्वप्रधानन्यायाधीशले घुँडा टेकेर टीका लाउँदाको तस्बिरले त्यत्तिकै चर्चा पायो ।

गाडीदेखि हेलिकोप्टरसम्मको खरिद अहिलेसम्म चर्चामै छन् । विदेशबाट फर्कंदै गर्दा केही हवाईजहाजलाई अकाशमैँ घुमाइरहन बाध्य पारिएको कुरामा पनि सर्वसाधारणले लौन त्यस्तो किन गर्नुपरेको होला ? भनी प्रश्न गरे । हेलिकोप्टरबाटै सामूहिक खेतीको अवलोकन पछिल्लो चर्चाको विषय बन्यो । राष्ट्रपतिलाई लिएर अहिले जे–जे भइरहेको छ के ती सबै राष्ट्रपति आफैंले चाहेर भइरहेका छन् ? अवश्य नै नहोला । हाम्रो सुरक्षा प्रणालीले राजा र राष्ट्रपतिबीचको फरक नबुझिदिँदा राष्ट्रपतिले जनस्तरबाट आलोचना व्यहोर्नुपरेको छ । यद्यपि यो बहसमा राष्ट्रपतिले स्वविवेक प्रयोग गर्नुपर्ने धारणा राख्नेहरू पनि छन् ।राजा र राष्ट्रपतिको सबैभन्दा ठूलो फरक भनेको राष्ट्रपति जोसुकै भए पनि कहिल्यै राजा बन्न सक्दैनन्, तर समय परिस्थितिले राजालाई राष्ट्रपति बनाइदिन पनि सक्छ ।

राजा र राष्ट्रपति उस्तै हुन् ? कसैले यो प्रश्न गऱ्यो भने कस्तो राजा र कस्तो राष्ट्रपति ? भनी छुट्याएर हेर्नुपर्ने हुन्छ । बेलायत या थाइल्यान्डको जस्तो राजा कि भुटानको जस्तो ? अमेरिकाको जस्तो राष्ट्रपति कि भारतको जस्तो ? जहाँको भए पनि राजा र राष्ट्रपतिमा मूलभूत फरक विशेषताहरू हुन्छन् । जसका कारण राजा या रानी (बेलायतलगायत अन्य केही राष्ट्रमा छोरा या छोरी जो भए पनि पहिलो सन्तानले राजगद्दी सम्हाल्ने परम्परा छ) र राष्ट्रपतिबीच ठूलो भिन्नता हुन्छ । यी दुवैलाई एउटैजस्तो गरी व्यवहार गर्न मिल्दैन ।

राष्ट्रपति नै बन्छु भनेर कोही हुर्किएको हुँदैन । जनतामा भिजेर काम गर्दै जाँदा जनताकै माझबाट राष्ट्रपति हुने हो र फर्कने पनि जनतामाझ नै हो । तर, राजालाई राजा बन्नकै लागि हुर्काइएको हुन्छ । खाने, बोल्ने, हिँड्नेदेखि अदपसम्मका आफ्नै तौरतरिकाहरू सबै राजाका उस्तैउस्तै हुन्छन् । बाल्यकालदेखि नै वरिपरि सुरक्षाघेरामा हुर्किएकाले सुरक्षाको तामझाम राजाको सवालमा जति स्वाभाविक लाग्छ राष्ट्रपतिको सवालमा लाग्दैन । जनतामाझबाट आएका जनताका सन्तानका लागि त्यति धेरै गरिरहनु पनि पर्दैन । कुनै कार्यक्रममा जाँदा कसैसँग बोल्नै नहुने, फोटो खिच्न खोज्दा परैबाट रोक्नुपर्ने आवश्यकता राष्ट्रपतिको सवालमा देखिँदैन ।
आज विद्या भण्डारी राष्ट्रपति हुनुहुन्छ, भोलि अरू कोही आउला, जो आए पनि जनतामाझबाटै आउने हो । प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट नआए पनि निर्वाचित भएर आएकाहरूले चुन्ने हो । प्रतिस्पर्धाबाट आएका मानिस र धार्मिक, सांस्कृतिक महत्वकी कुमारीबीचको फरक सुरक्षा संयन्त्रले छुट्याउन सक्नुपर्छ । जनतामाझबाट आएका राष्ट्रपति इन्द्रजात्राका कुमारी हुन सक्दैनन् । राजा र राष्ट्रपतिको सबैभन्दा ठूलो फरक भनेको राष्ट्रपति जोसुकै भए पनि कहिल्यै राजा बन्न सक्दैनन्, तर समय परिस्थितिले राजालाई राष्ट्रपति बनाइदिन पनि सक्छ ।
वंशीय परम्पराबाट आउने हुनाले राजाले पदका लागि कसैसँग भोट माग्नुपर्दैन, दुश्मनी गर्नुपर्दैन, समान व्यवहार गर्न सक्छन्, तर राजनीतिक पृष्ठभूमिबाट आउनेहरूले प्रतिस्पर्धाका क्रममा कतिलाई खुसी र दुःखी दुवै बनाएका हुन सक्छन् । लड्दै, उठ्दै आएका हुनाले प्रायः राजनीतिकर्मीहरूको इतिहास अनेक कथा, व्यथासँग जोडिएको हुन्छ । राष्ट्रप्रमुख हुनासाथ तिनले आफ्नो सबै विगत बिर्सन सम्भव छैन र बिर्सनुपर्छ भन्ने पनि छैन । निश्चित समयावधिका लागि राष्ट्रप्रमुख हुने हुनाले राष्ट्रपतिले नागरिकहरूसँगको व्यवहारमा विचार पुऱ्याउनुपर्ने हुन्छ ।

राजा जन्मको आधारमा हुने र राष्ट्रपति मतको आधारमा हुने भएकाले पनि राष्ट्रपतिले आफूप्रति जनमत सकारात्मक बनाइराख्नु आवश्यक हुन्छ । राजा र राष्ट्रपति दुवैको समानताचाहिँ के हो भने दुवै राष्ट्रप्रमुख हुन् ।
राष्ट्रपतिका रूपमा हिजो शीतलनिवासमा रहँदा सामान्य व्यवहार नदेखाउनुभएको भए आज ललितपुरको मलपोखरीमा मर्निङवाकमा भेटिने डा। रामवरण यादवलाई माक्स लगाएर दौडिरहेका मानिसले नमस्कार गर्ने थिएनन् होला । तर, राजालाई त पूर्व भए पनि मर्निङवाकमा भेट्न गाह्रै पर्छ । यद्यपि डा। यादवले दुःखसुख गरेर बनाएको मेरो आफ्नै घर छ, राज्यको घर भाडालगायतको खर्च मलाई चाहिँदैन भन्न सक्नुभएको भए पूर्वराष्ट्रपतिका रूपमा उहाँको उचाइ कति बढ्थ्यो होला जस्तो चाहिँ लागिरहन्छ । राजा जन्मको आधारमा हुने र राष्ट्रपति मतको आधारमा हुने भएकाले पनि राष्ट्रपतिले आफूप्रति जनमत सकारात्मक बनाइराख्नु आवश्यक हुन्छ । राजा र राष्ट्रपति दुवैको समानताचाहिँ के हो भने दुवै राष्ट्रप्रमुख हुन् ।

राष्ट्रप्रमुखको सुरक्षा सबैको चासोको विषय हो, तर सुरक्षाका नाममा अहिले जसरी राष्ट्रपतिलाई राजालाई झैँ व्यवहार गर्ने गरिएको छ त्यसबाट सर्वसाधारणमा चिडचिडाहट पैदा भएको देखिन्छ । यद्यपि, यसप्रकारको तामझाम गर भनेर राष्ट्रपति स्वयम्ले अह्राएको नभई सुरक्षा संयन्त्रको तजबिजमा यस्तो भइरहेको बुझ्न सकिन्छ । छिन्नमस्तामा जुत्ता बोक्नेदेखि शीतलनिवासमा कुर्सी हटाउनेसम्ममा सुरक्षा संयन्त्रकै हात छ । तर, आलोचना भने राष्ट्रपतिले खानुपरेको छ । राष्ट्रपतिलाई राजालाई जस्तै व्यवहार गरिदिँदाको परिणाम सुरक्षा संयन्त्रले नभएर राष्ट्रपतिले भोग्नु परिरहेको छ । जनतालाई दुःख हुने खालका व्यवहारबाट टाढा रहेर सामान्य रूपले हिँड्दा वातावरण स्वतः सहज हुन्छ । हिजो चुनाव लडेका व्यक्तिले आज राष्ट्रपतिको रूपमा सर्वसाधारणसँग देखभेट गर्दा, बोल्दा के बिग्रिन्छ ?

भारतमा विगतमा चुनाव नलडेका नितान्त व्यावसायिक व्यक्ति अब्दुल कालमले सधैँ सर्वसाधारणसँग नजिक भएर कार्यकाल बिताए । प्रतिभा पाटिलले कुनै कार्यक्रममा कसैसँग बोल्न खोज्दा त्यहाँका सुरक्षाकर्मीले रोकेको देखिएन । हामीकहाँचाहिँ राष्ट्रपतिलाई अर्कै ग्रहबाट आएकोझैँ किन गर्ने ? हाम्रा राष्ट्रपतिको सम्पूर्ण सुरक्षा नेपाली सेनाले लिन्छ । भ्रमणका लागि पनि सुरक्षाबाटै स्वीकृति लिनुपर्छ । कार्यक्रमहरू सुरक्षा संयन्त्रसँगै मिलेर बनाइन्छन् । झट्ट हेर्दा अहिले जे भइरहेको छ त्यो सब राष्ट्रपतिले मात्रै गरेकोजस्तो देखिए पनि उहाँको हातमा सबै कुरा हुँदैन । तर, अस्वाभाविकझैँ लाग्ने कतिपय कुरामा उहाँले पनि ‘नो’ भन्न सक्नुपर्छ । जतिसुकै गरे पनि राष्ट्रपति राजा हुन सम्भव छैन । खुकुलोसँग जनतासँग नजिक हुन दिएर राष्ट्रपतिलाई राजा बनाउने अभ्यासबाट सुरक्षा संयन्त्र पछि हट्नुपर्छ ।(घटना र विचार साप्ताहिकबाट)

Facebook Comments

सम्बन्धित खवर

पत्रकारले भाषा बिगारे – प्र.म. ओली
राजनीति
shares3 views
राजनीति
shares3 views

पत्रकारले भाषा बिगारे – प्र.म. ओली

Himalpost Desk - २०७६, ३ असार १८:२७

काठमाडौँ – मङ्गलबार प्रधानमन्त्री कार्यालय सिंहदरबारमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पत्रकारहरूले नै भाषा बिगारेको आरोप लगाएका…

फिर्ता भयो गुठी विधेयक
राजनीति
shares5 views
राजनीति
shares5 views

फिर्ता भयो गुठी विधेयक

Himalpost Desk - २०७६, ३ असार १७:००

काठमाडौँ -  व्यापक विरोधपछि सरकारले गुठी विधेयक फिर्ता लिएको छ। ‘गुठीसम्बन्धी कानुनलाई एकीकरण र संशोधन गर्न बनेको विधेयक, २०७५’ बैसाख १७…

डोनल्ड ट्रम्पको सनक – खोक्नेलाई बाहिर खेदे(भिडियो)
अन्तराष्ट्रिय
shares7 views
अन्तराष्ट्रिय
shares7 views

डोनल्ड ट्रम्पको सनक – खोक्नेलाई बाहिर खेदे(भिडियो)

Himalpost Desk - २०७६, ३ असार १६:५१

काठमाडौँ –अनौठा व्यवहारका कारण चर्चामा रहने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको अर्को एक घटना सार्वजनिक भएको छ । ट्रम्पले एक अन्तर्वार्ताका क्रममा…